نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• آزاده مهرپویان

استادیار، گروه آموزشی زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران

چکیده

ریکور سوءکاربردهای حافظه را در سه سطح آسیب‌شناختی‌ـ‌درمانی، عملی و اخلاقی‌ـ‌سیاسی از هم جدا می‌کند و «حافظۀ ممانعت‌شده» را حافظه‌ای می‌داند که کار یادآوری و سوگ در آن بازداشته شده است. این پژوهش صورت‌های این حافظه را در شازده احتجاب (۱۳۴۸) هوشنگ گلشیری و بازماندۀ روز (۱۹۸۹) کازوئو ایشی‌گورو بررسی می‌کند؛ دو رمانی که از اکنونی تاریخی به نظمی فروپاشیده می‌نگرند که هویت شخصیت محوری به آن بسته بود. روش پژوهش تحلیلی‌ـ‌تطبیقی و از نوع خوانش تقاطعی نظری‌ـ‌مضمونی است؛ شش شاخص متنی پیشاپیش تعریف و در هر دو رمان جست‌وجو شده و غلبۀ هر صورت با جایگاه ساختاری مصادیق سنجیده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در رمان گلشیری اجبار به تکرار و در رمان ایشی‌گورو توجیه‌گری غلبه دارد و سطوح عملی و آسیب‌شناختی در جهت‌های وارونه در هم می‌روند: نزد استیونز ایدئولوژی خدمت جای سوگ را می‌گیرد و نزد شازده جانشین کردن خدمتکار به جای همسر مرده، تاریخ توجیه‌گر اجداد را با خود حمل می‌کند. هر دو شخصیت در برابر خشونت نظمی که به آن تعلق دارند دخیل‌اند و در کنشی که خود انجام داده‌اند مسئول مستقیم، و هیچ‌یک حق قربانیان را ادا نمی‌کند؛ بازشناسی ناتمام به خواننده سپرده می‌شود. این مقاله نخستین خوانش ریکوری شازده احتجاب و نخستین مقایسۀ آن با بازماندۀ روز است.

کلیدواژه‌ها

• حافظۀ ممانعت‌شده
• اجبار به تکرار
• توجیه‌گری
• بازشناسی
• پل ریکور
• شازده احتجاب
• بازماندۀ روز

عنوان مقاله [English]

Azadeh Mehrpouyan. Repetition Compulsion and Self-Justification as Two Forms of Blocked Memory: A Ricoeurian Comparative Reading of Prince Ehtejab and The Remains of the Day

نویسنده [English]

• Azadeh Mehrpouyan

Assistant Professor, Department of English Language and Literature, Velayat University, Iranshahr, Iran

چکیده [English]

Ricoeur distinguishes the abuses of memory on three levels: the pathological-therapeutic, the practical, and the ethico-political. He defines “blocked memory” as memory in which the work of remembering and the work of mourning have been obstructed. This study examines the forms of such memory in Houshang Golshiri’s Prince Ehtejab (1969) and Kazuo Ishiguro’s The Remains of the Day (1989). Both novels look back from a historical present on a collapsed order to which the protagonist’s identity was bound. The study follows an analytical-comparative method in the form of a theoretical-thematic cross-reading. Six textual indicators were defined in advance and traced in both novels, and the dominance of each form was assessed according to the structural position of its instances. The findings show that repetition compulsion dominates Golshiri’s novel, while self-justification dominates Ishiguro’s. In both, the practical and pathological levels interpenetrate, but in opposite directions. In Stevens, the ideology of service takes the place of mourning. In the Prince, substituting the maid for the dead wife carries with it the justificatory history of his ancestors. Both characters are implicated in the violence of the order to which they belong and are directly responsible for acts they themselves committed. Neither does justice to the victims, and the unfinished work of recognition is left to the reader. This article offers the first Ricoeurian reading of Prince Ehtejab and the first comparison of the novel with The Remains of the Day.

کلیدواژه‌ها [English]

• Blocked memory
• Repetition compulsion
• Self-justification
• Recognition
• Paul Ricœur
• Prince Ehtejab
• The Remains of the Day