نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• الناز خجسته زنوزی

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

چکیده

مبانی فلسفه‌ی اگزیستانسیالیسم بر اصالتمندی وجودی انسان استوار است. این مکتب انسان را زاییده‌ی اعمال، رفتار و محیط خود می‌داند و جایگاه محوری وی را در هستی به چالش می‌کشد. هم‌زمان با رواج زندگی مصرفی و احاطه‌ی ملال‌زدگی و معناباختگی بر زندگی مدرن، رگه‌های مبانی اگزیستانسیالیستی را می‌توان در بسیاری از آثار داستانی معاصر، ازجمله آثار یعقوب یادعلی نویسنده‌ی معاصر، مشاهده کرد. این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد کیفی به این مسئله می‌پردازد که در شخصیت‌های داستانی یادعلی، چگونه مبانی اگزیستانسیالیستی بازنمایی می‌شود و کدام مؤلفه‌های آن بسامد بیشتری دارد. براساس بررسی‌ها می‌توان دریافت که این مبانی در میان آثار یادعلی، در دو رمان آداب بی‌قراری و آداب دنیا و داستان کوتاه متغیر منصور پربسامدتر است. نتایج یافته‌ها نشان می‌دهد که شخصیت کامران در آداب بی‌قراری، اراده‌ی خود را به جهان پیرامونش تحمیل می‌کند؛ اما پس‌از رسیدن به زندگی دلخواهش که برخلاف هنجارهای اجتماعی است، باز هم به سعادت نمی‌رسد. رامین در آداب دنیا به «یأس وجودی» و «هستی برای دیگران» دچار است. می‌کوشد بر زندگی بی‌معنای خود فایق آید؛ اما در پایان، باز هم از زندگی خود احساس رضایت نمی‌کند. منصور در متغیر منصور نیز، در چرخه‌ی گم‌گشتگی هویتی گرفتار است؛ اما برای غلبه بر این وضعیت در دور تسلسلی واهی افتاده است و قادر به نجات خود نیست. شخصیت‌های آثار یادعلی، موجودات سرگشته‌ای هستند که با تمام توان می‌کوشند از دام چرخه‌ی تهی از معنا در زندگی اجتماعی خود رهایی یابند. لذا، ثمره‌ی تلاششان آن‌ها را به رضایت نمی‌رساند؛ بلکه دوباره به ملال و تکرار دچار می‌شوند.

کلیدواژه‌ها

• اگزیستانسیالیسم
• شخصیت‌پردازی
• آداب بی‌قراری
• آداب دنیا
• متغیر منصور

عنوان مقاله [English]

An Analysis of Existentialist Characters in the Novels "Adabe bigharari" and "Adabe Donya" and the Short Story "Motaghayyere Mansour" by Yaqoob Yadali

نویسنده [English]

• Elnaz Khojaste Zonoozi

Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Existentialism is based on the existential authenticity of man and believes that man is created by his actions, behavior, and environment. With the prevalence of consumerism and the spread of meaninglessness in modern life, existentialist principles can be observed in contemporary fiction, including the works of Yaqoob Yadali. Using a qualitative approach, this research shows how the characters in Yadali's works represent existentialist principles and which components are more frequent. According to the studies, it can be seen that these characteristics are more common in the two novels "Adabe Beghari" and "Adabe Donya" and the short story "Motaghayyere Mansour". Kamran in "Adabe Beghari" imposes his will on the world around him; but after achieving his desired life, which is against social norms, he is not happy. Ramin in "Adabe Dunya" suffers from "existential despair" and "being for others." He tries to overcome the meaninglessness of his life, but still does not feel satisfied. In "The Motaghayyere Mansour", Mansour has a missing identity, but he cannot overcome this situation. The characters in Yad Ali's works are confused and try to escape from their meaningless lives, but they do not succeed; instead, they become bored again.

کلیدواژه‌ها [English]

• Existentialism
• Characterization
• Adabe bigharari
• Adabe Donya
• Motaghayyere Mansour