نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مهدی غَرَوی ¹
• بتول واعظ ²
• سینا دهدشتی ³

¹ دانشجوی کارشناسی ارشد زبان‌ و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

² دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

³ دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

چکیده

پست‌مدرنیسم با نقد فراروایت‌ها، فاصله‌گیری از عقلانیت مدرن و تأکید بر سیالیت معنا، زمینه‌ای پدید آورده که در آن شعر نیز از انسجام معنایی، موسیقایی و ساختاری دور می‌شود. یکی از نمودهای مهم این گسست، «بی‌وزنی» در شعر پست‌مدرن است؛ ویژگی‌ای که معمولاً با ادعای گریز از معنا و تکثرگرایی توضیح داده می‌شود. این پژوهش با استناد بر مبانی فلسفی نیچه و هایدگر و بررسی نسبت میان نیهیلیسم، زبان و هنر، این تلقی رایج را بازنگری می‌کند.
مسئله اصلی آن است که آیا بی‌وزنی واقعاً راهی برای رهایی از معناست یا خود به تولید نوعی معنای واحد، سلبی و تکرارشونده می‌انجامد. تحلیل پژوهش‌های پیشین در حوزه پست‌مدرنیسم و شعر معاصر نشان می‌دهد که گریز از معنا، برخلاف ادعای تکثر، اغلب به شکل‌گیری نوعی «وحدت معنایی پنهان» منجر می‌شود؛ وحدتی مبتنی بر پوچی، نفی و تقلیل جهان به رخدادهای تصادفی.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که فقدان وزن و آشفتگی ساختار، به‌جای نفی معنا، حامل کارکردی معنابخش‌اند و زیست‌جهان نیهیلیستی را به سطح زبان منتقل می‌کنند. بنابراین شعر پست‌مدرن نه گریز از معنا، بلکه تولید معنایی تازه از راه نفی است؛ معنایی که در فروپاشی ساختار و حذف موسیقی بیرونی آشکار می‌شود.

کلیدواژه‌ها

• پست‌مدرنیسم
• بی‌وزنی
• نیهیلیسم
• معناگریزی

عنوان مقاله [English]

Non-Metricality and the Escape from Meaning: The Relationship Between Form and Content in Postmodern Poetry, with a Critical Review

نویسندگان [English]

• Mahdi Gharavi ¹
• Batool Vaez ²
• Sina Dehdashti ³

¹ M.A. Student in Persian Language and Literature, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.

² Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.

³ M.A. Student in Philosophy, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Postmodernism, through its critique of metanarratives, rupture from modern rationality, and emphasis on the fluidity of meaning, creates a framework in which poetry also distances itself from semantic coherence, musicality, and structural order. One of the most notable manifestations of this rupture is the “absence of meter” in postmodern poetry often justified by an appeal to the escape from meaning and to pluralism. Drawing on the philosophical foundations of Nietzsche and Heidegger, and by analyzing the relationship between nihilism, language, and art, the present study challenges this common assumption.
The central question is whether the absence of meter in postmodern poetry truly provides a path to the liberation from meaning, or whether it leads, instead, to the reproduction of a singular and negative mode of meaning. A review and analysis of previous research on postmodernism, nihilism, and contemporary poetry indicate that the escape from meaning in postmodern poetry does not result in a liberating multiplicity, but rather generates a form of hidden semantic unity a unity grounded in futility, negation, and a reduction of the world to random occurrences.
The findings suggest that the lack of meter and the formal disarray, contrary to the anti-coherence claims of this movement, possess an implicitly meaning-giving function and project the nihilistic lifeworld onto the level of language. From this perspective, postmodern poetry does not escape meaning but instead produces a new form of meaning through negation a meaning that emerges through the collapse of structure and external musicality.

کلیدواژه‌ها [English]

• Postmodernism
• Absence of Meter
• Nihilism
• Escape from Meaning