پژوهش‌های ادبی ـ فلسفی

شماره جاری

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

اعضای هیات تحریریه

اصول اخلاقی انتشار مقاله

بانک ها و نمایه نامه ها

پیوندهای مفید

فرایند پذیرش مقالات

پذیرش مقالات و حق کپی رایت

بازنمایی چهرۀ دوگانۀ مریم در جنایت و مکافات: دیالکتیک نیهیلیسم و رستگاری ایمان مسیحی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، ایران.

2 استادیار، زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، ایران.

10.22080/lpr.2026.31639.1201

چکیده

در سنت مسیحی، مریم—در هیئت مادر مسیح و مریم مجدلیه—تمثالی از پیوند انسان با امر قدسی و امکان گذار از سقوط به رستگاری است. داستایفسکی این تمثال را درزمینۀ کشاکش عقل‌گرایی رادیکال و ایمان ارتدوکسی روسی بازآفرینی می‌کند؛ در این ‌میان راسکلنیکف می‌کوشد با ارادۀ قانون‌گریز خویش، اخلاق را به زبانِ محاسبه و توجیه فروکاهد و خود را از قیود امر مطلق و منطقِ دیالکتیکی رها سازد. او در مسیرِ تفسیر و تحقق این خواست، گرفتار همان دوگانگی‌های اخلاقی کانتی و فلسفۀ تاریخ هگلی می‌شود و سرانجام به فروپاشی می‌رسد. اما سونیا در نقطۀ مقابل، با ایمان خالصانه و پذیرشِ رنج، از ‌این تنگنا عبور می‌کند و راه رستگاری را پیش چشم روایت می‌گذارد؛ به‌گونه‌ای که امید او معنای تازه‌ای به گفتارها و کنش‌های پیرامون می‌بخشد. دیگر زنان رمان هریک سویه‌ای از این تصویر را بازمی‌تابانند، اما تمامیت آن در سونیا تکوین می‌یابد و افق رستگاری را در گفت‌وگوی چندصدای رمان برای دیگران می‌گشاید. این پژوهش با رویکردی فلسفی-الهیاتی و بر بنیاد نظریۀ چندصدایی باختین، چگونگی تکوین و تحول تصویر مریم را در بطن روایت جنایت و مکافات پی می‌گیرد و تأثیرات متقابل آن بر مسیر دگرگونی شخصیت‌ها را تحلیل می‌کند

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Dual Representation of Mary in Crime and Punishment: A Dialectic of Nihilism and Christian Faith’s Redemption

نویسندگان [English]

  • Ebrahim Hasanaklou 1
  • Reza Cheraghi 2

1 Ph.D. Student, Faculty of Literature and Persian Languages, University of Guilan, Iran.

2 Assistant Professor, Faculty of Literature and Persian Languages, University of Guilan, Iran.

چکیده [English]

In the Christian tradition, Mary—in the guise of the Mother of Christ and Mary Magdalene—is an icon of humanity’s connection to the divine and the possibility of transitioning from fall to salvation. Dostoevsky reinterprets this icon within the context of the conflict between radical rationalism and Russian Orthodox faith. In this midst, Raskolnikov endeavors, with his antinomian will, to reduce morality to the language of calculation and justification, liberating himself from the constraints of the categorical imperative and Hegelian dialectical logic. In the process of interpreting and realizing this desire, he becomes ensnared in the same Kantian ethical dualities and Hegelian philosophy of history, ultimately leading to his collapse. Sonya, in contrast, with her sincere faith and acceptance of suffering, transcends this predicament and illuminates the path to salvation within the narrative; her hope imbues the surrounding discourse and actions with new meaning. The other women in the novel each reflect an aspect of this image, but the image as a whole culminates in Sonya, who opens the horizon of salvation for others through the novel’s polyphonic dialogue. This research, adopting a philosophical-theological approach and based on Bakhtin’s theory of polyphony, traces the formation and transformation of the image of Mary within the narrative of Crime and Punishment and analyzes its reciprocal impacts on the characters’ paths of transformation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mary
  • Crime and Punishment
  • Kantian-Hegelian ethics
  • Bakhtinian Polyphony
  • Nihilism
  • Christian faith
مراجع
آتش‌برآب، حمیدرضا. (1397). «جامعۀ شایستۀ راسکلنیکف». مطالعات جامعه‌شناختی 25(1): 9-22
آدورنو، تئودور. (1396). مسائل فلسفۀ اخلاق. ترجمۀ صالح نجفی و علی عباس‌بیگی. تهران: هرمس.
آناتولیوس، خالد، و استیون اف. براون. (1395). ادیان جهان: آیین کاتولیک و مسیحیت ارتدکس. ترجمۀ سیدحسن اسلامی. قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
ایرانمنش، مریم، و همکاران. (1403). «مؤلفه‌های اخلاقی دربارۀ معنادهی مرگ به زندگی در رمان جنایت و مکافات داستایفسکی». فصلنامۀ اخلاق در علوم و فناوری 19(3): 32-36.
باختین، میخائیل. (1400). پرسش‌های بوطیقای داستایفسکی. ترجمۀ سعید صلح‌جو. تهران: نیلوفر.
حسینی، آزاده، و همکاران. (1400). «بررسی و تحلیل مفهوم تجربۀ دینی در آثار تئودور داستایفسکی با رویکرد به رمان‌های جنایت و مکافات و برادران کارامازوف». جستارنامۀ ادبیات تطبیقی 5(15): ؟؟؟.
داستایفسکی، فئودور. (1395). جنایت و مکافات. ترجمۀ مهری آهی. تهران: خوارزمی.
داستایفسکی، فئودور. (1401). یادداشت‌های جنایت و مکافات. تدوین، مقدمه و ترجمه از روسی ادوارد واسیولک؛ ترجمۀ شاهپور عظیمی. تهران: نیلوفر.
راف، فیلیپ. (1402). «داستایفسکی در جنایت و مکافات». ترجمه مهدی امیرخانلو. در تو نخواهی کشت: مقالاتی دربارۀ رمان جنایت و مکافات، چاپ دوم، 53-92. تهران: نیلوفر.
زرشناس، شهریار، و محمدرضا سرشار. (1386). «نقد رمان جنایت و مکافات». ادبیات داستانی (110): 56-63.
سیاه‌پوش، مریم‌السادات، و همکاران. (1400). «مریم مجدلیه در متون آپوکریفا از نگاهی زنانه‌نگر». ادیان و عرفان 54(1): 133-151.
شرفی، آرمین، و شهین اعوانی. (1397). «بررسی جایگاه مسئلۀ شر در آثار داستایفسکی و تحلیل پاسخ‌های او به این مسئله». فصلنامۀ اندیشۀ دینی دانشگاه شیراز 18(3): 85-108.
علوی‌تبار، هدایت، و مریم محبتی. (1391). «معنای زندگی از دیدگاه داستایفسکی». پژوهش‌نامۀ فلسفۀ دین (نامه حکمت) 10(1) (پیاپی 19): 125-150.
فورتاک، ریک آنتونی. (1401). «عشق، رنج و ارج نهادن به خود؛ عواطف اخلاقی و وجودی در جنایت و مکافات». در داستایفسکی و فلسفه: جستارهایی دربارۀ جنایت و مکافات، ترجمۀ زانیار ابراهیمی، 67-96. تهران: خوب.
قرآن کریم.
کار، ادوارد هلت. (1387). داستایفسکی: جدال شک و ایمان. ترجمۀ خشایار دیهیمی. تهران: طرح نو.
کانت، ایمانوئل. (1402). نقد عقل عملی. ترجمۀ سیدمسعود حسینی. تهران: نی.
کیرکگور، سورن. (1385). ترس و لرز. ترجمۀ عبدالکریم رشیدیان. تهران: نی.
گلوخوف، ای. آ. (1397). اصول و تعالیم ارتدوکس. ترجمۀ فرزانه شفیعی. تهران: ادیان.
لوکاچ، جورج. (1402). «داستایفسکی، شاعر کلان‌شهر کاپیتالیستی مدرن». در تو نخواهی کشت (مقالاتی دربارة رمان جنایت و مکافات)، ترجمۀ مهدی امیرخانلو، 93-114. تهران: نیلوفر.
محبتی، مریم، و امیرعباس علی‌زمانی. (1391). «رنج، ایمان و معنا از دیدگاه داستایفسکی». فلسفه و کلام اسلامی 45(1): 171-197.
نیچه، فریدریش. (1386). چنین گفت زرتشت. ترجمۀ داریوش آشوری. تهران: آگه.
هگل، گئورگ ویلهلم فریدریش. (1401). درس‌هایی دربارۀ فلسفۀ تاریخ. ترجمۀ ابراهیم ملک‌اسماعیلی. تهران: نگاه.
Anokhina, Y. Y. (2023). “The ‘Two Sonyas’: The Image of Sonya Marmeladova in the Perception of Vyacheslav Ivanov and Alfred Bem.” In Femininity and Masculinity in the Modernist Cul-ture: Russia and Abroad, edited by V. B. Zuseva-Özkan, 132-153. Mos-cow: IWL RAS Publ. [In Russian].
Briggs, Katherine Jane. (1945). How Dos-toevsky Portrays Women in His Novels: A Feminist Analysis. Lewis-ton: The Edwin Mellen Press.
Kavazza, Antonella. (2019). “The Image of Mary of Egypt in the Work of F. M. Dostoevsky.” Two Centuries of the Russian Classics 1(2): 174-185.
Lukács, Georg. (1973). “Dostoevsky.” In Marxism and Human Liberation: Es-says on History, Culture and Revo-lution, edited by E. San Juan, Jr., 179-197. New York: A Delta Book/Dell Publishing Co., Inc.
Meyer, Priscilla. (1998). “Dostoevsky’s Modern Gospel: Crime and Pun-ishment and the Gospel of John.” Division 1 Faculty Publications: 69-79.
Pelikan, Jaroslav. (1996). Mary Through the Centuries: Her Place in the His-tory of Culture. New Haven: Yale University Press.
The Holy Bible: New Revised Standard Version. 1989. New York: HarperOne.
Tuckett, Christopher. (2007). The Gospel of Mary. Oxford: Oxford University Press.
Von Wolzogen, Alfred. (1866). Raphael Santi. Translated by F. E. Bunnett. London: Smith, Elder, & Co..
پژوهش‌های ادبی ـ فلسفی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 مهر 1405
فایل ها
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
آمار