نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• خسرو سینا

استادیار گروه سینما، دانشکده هنر و معماری دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تبیین هستی‌شناسی غیاب در دو نمایشنامۀ شاخص درام معاصر، چارچوب «هستی‌شناسی هانتولوژیک» را ازطریق تلفیق مفاهیم «مادۀ تاریک تئاتری» (سوفر)، «رئالیسم عاملی» (باراد) و «نظریۀ تروما» (کاروت) صورت‌بندی می‌کند. این مطالعه با روش کیفی بنیادی - نظری و با بهره‌گیری از رویکرد «خوانش پراشی»، در انتظار گودو (بکت) و نمایشنامۀ آمریکایی (پارکس) را تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که غیاب در این آثار نه یک خلأ معنایی، بلکه نیرویی مادی با «عاملیت گرانشی» است که ساختار دراماتیک را بازپیکربندی می‌کند. در این فرایند، ابژه‌های صحنه به «فسیل‌های زمانی» تبدیل می‌شوند و مرز میان حضوروغیاب ازطریق «برش‌های عاملی» پیوسته جابه‌جا می‌گردد. در خوانش پراشی، گودو به‌مثابۀ «مادۀ تاریک»، میدان گرانشی غیاب را شکل می‌دهد و حفرۀ بزرگ تاریخ در نمایشنامۀ پارکس، رسوب مادی تروماهای تاریخی را بازمی‌نمایاند. تکنیک تکرار در بکت به پوچی و تهی‌شدگی می‌انجامد، اما در پارکس ازطریق «تکرار و بازبینی» به انباشت مادی و تولید وزن تاریخی منجر می‌شود. پژوهش نتیجه می‌گیرد که درک غیاب مستلزم گذار از نشانه‌شناسی بازنمودی به هستی‌شناسی مادی است؛ قلمرویی که مخاطب ازطریق درگیری بدن‌مند با غیاب، به مسئولیت اخلاقی دربرابر غایبان تاریخ دست می‌یابد.

کلیدواژه‌ها

• هستی‌شناسی غیاب
• رئالیسم عاملی
• مادۀ تاریک تئاتری
• خوانش پراشی
• نظریۀ تروما
• ساموئل بکت
• سوزان - لوری پارکس

عنوان مقاله [English]

Toward a Hauntological Ontology: A Diffractive Reading of Dark Matter and Trauma in Waiting for Godot and The America Play

نویسنده [English]

• Khosro Sina

Assistant Professor, Department of Cinema, Faculty of Art and Architecture, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.

چکیده [English]

This study investigates the ontology of absence in two major contemporary plays, Samuel Beckett's ‘Waiting for Godot’ and Suzan-Lori Parks's ‘The America Play’, by proposing a novel theoretical framework termed "hauntological ontology." This framework cross-pollinates three distinct concepts: Andrew Sofer's "theatrical dark matter," Karen Barad's "agential realism," and Cathy Caruth's "trauma theory." Executed through a posthumanist, materialist theoretical methodology and a "diffractive reading" approach (which maps patterns of difference and interference rather than seeking mirror-like similarities), the study analyzes "scene-object" and "repetition-event" units in both texts. The findings demonstrate that absence is not a semantic void but a material force with gravitational agency that actively reconfigures dramatic structure, spectatorial perception, and the intra-active boundaries between presence and absence. Onstage properties (boots, a tree, a hole, a television) become temporal sedimentations that physically register the history of suffering, while repetition serves as a performative mechanism for materializing trauma. The pivotal divergence between the two plays lies in the operative physics of iteration: Beckettian repetition triggers temporal depletion and existential fatigue, whereas Parksian repetition (through "repetition and revision") generates material accumulation and historical weight within the performer's body. The study concludes that understanding absence requires an ontological paradigm shift away from representational semiotics toward a material ontology-a realm where the audience, through embodied engagement with absence, achieves primary ethical responsibility toward history's absent figures.

کلیدواژه‌ها [English]

• Ontology of absence
• hauntological ontology
• agential realism
• theatrical dark matter
• diffractive reading
• trauma theory
• Samuel Beckett
• Suzan-Lori Parks