نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• خسرو سینا

استادیار گروه سینما، دانشکده هنر و معماری دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تبیین هستی‌شناسی غیاب در دو نمایشنامۀ شاخص درام معاصر، چارچوب «هستی‌شناسی هانتولوژیک» را از طریق تلفیق مفاهیم «ماده تاریک تئاتری» (سوفر)، «رئالیسم عاملی» (باراد) و «نظریۀ تروما» (کاروت) صورت‌بندی می‌کند. این مطالعه با روش کیفی بنیادی - نظری و با بهره‌گیری از رویکرد «خوانش پراشی»، «در انتظار گودو» (بکت) و «نمایشنامه آمریکایی» (پارکس) را تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که غیاب در این آثار نه یک خلأ معنایی، بلکه نیرویی مادی با «عاملیت گرانشی» است که ساختار دراماتیک را بازپیکربندی می‌کند. در این فرایند، ابژه‌های صحنه به «فسیل‌های زمانی» تبدیل می‌شوند و مرز میان حضوروغیاب از طریق «برش‌های عاملی» پیوسته جابه‌جا می‌گردد. در خوانش پراشی، گودو به‌مثابۀ «ماده تاریک» میدان گرانشی غیاب را شکل می‌دهد و حفرۀ بزرگ تاریخ در نمایشنامۀ پارکس، رسوب مادی تروماهای تاریخی را بازمی‌نمایاند. تکنیک تکرار در بکت به پوچی و تهی‌شدگی می‌انجامد، اما در پارکس از طریق «تکرار و بازبینی» به انباشت مادی و تولید وزن تاریخی منجر می‌شود. پژوهش نتیجه می‌گیرد که درک غیاب مستلزم گذار از نشانه‌شناسی بازنمودی به هستی‌شناسی مادی است؛ قلمرویی که مخاطب از طریق درگیری بدن‌مند با غیاب، به مسئولیت اخلاقی در برابر غایبان تاریخ دست می‌یابد.

کلیدواژه‌ها

• هستی‌شناسی غیاب
• رئالیسم عاملی
• ماده تاریک تئاتری
• خوانش پراشی
• نظریۀ تروما
• ساموئل بکت
• سوزان-لوری پارکس

عنوان مقاله [English]

Towards a Hauntological Ontology: A Diffractive Reading of Theatrical Dark Matter and Trauma in Waiting for Godot and The America Play

نویسنده [English]

• Khosro Sina

Assistant Professor, Department of Cinema, Faculty of Art and Architecture, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran

چکیده [English]

The present study aims to formulate a “hauntological ontology” framework by integrating the concepts of “theatrical dark matter” (Sofer), “agential realism” (Barad), and “trauma theory” (Caruth) in order to explain the ontology of absence in contemporary drama. Adopting a qualitative fundamental-theoretical method and employing a “diffractive reading” approach, this research analyzes two landmark plays: Waiting for Godot (Beckett) and The America Play (Parks). The findings reveal that absence in these works is not a semantic void but a material force with “gravitational agency” that reconfigures dramatic structure. In this process, stage objects turn into “temporal fossils,” and the boundary between presence and absence is constantly shifted through “agential cuts.” In the diffractive reading, Godot functions as “dark matter” shaping the gravitational field of absence, while the “great hole of history” in Parks’s play materializes the sedimentation of historical traumas. The technique of repetition in Beckett leads to absurdity and emptying, but in Parks, through “rep & rev,” it results in material accumulation and the production of historical weight. The study concludes that understanding absence requires a shift from representational semiotics to material ontology-a realm in which the audience, through embodied engagement with absence, attains ethical responsibility toward the absentees of history.

کلیدواژه‌ها [English]

• Ontology of Absence
• Agential Realism
• Theatrical Dark Matter
• Diffractive Reading
• Trauma Theory
• Samuel Beckett
• Suzan-Lori Parks