نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• احمد رضی ¹
• سوزانا امامی ²

¹ استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

² کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان، رشت، گیلان.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل روش تاریخ‌نگاری ابوالفضل بیهقی بر پایۀ نظریۀ هرمنوتیکی ویلهلم دیلتای اجرا شده است. دیلتای با تمایز میان «تبیین» در علوم طبیعی و «فهم» در علوم انسانی، هرمنوتیک را به روشی بنیادین برای مطالعات تاریخی تبدیل کرد. مفاهیم «فهم تاریخی»، «تجربۀ زیسته» و «فردیت» چارچوب نظری این تحقیق را تشکیل می‌دهند. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و رویکرد هرمنوتیکی در پی واکاوی این پرسش است که بیهقی از طریق چه سازوکارهایی به فهم رویدادهای عصر غزنوی رسیده است؟ یافته‌ها نشان می‌دهد بیهقی در فهم تاریخ، بر نقش تجربۀ زیسته، انگیزه‌ها و کنش‌های فردی انسان‌ها تأکید می‌کند. اصولا یکی از منابع مهم روایت بیهقی «تجربۀ زیستۀ» اوست که حاصل دبیری در دیوان غزنوی است و همین خصوصیت او را از سایر مورخان هم‌عصرش متمایز می‌سازد. وی علاوه بر روش‌های سنتی در بخش قابل توجهی از روایت‌های کتابش با «فرافکنی» عواطف و به‌کارگیری «بازآفرینی»، «انتقال» و شکل‌های گوناگون «دور هرمنوتیکی»، به فهم و تفسیر رویدادهای تاریخی و رفتار کنشگران می‌پردازد.

کلیدواژه‌ها

• تاریخ بیهقی
• فهم تاریخی
• تجربۀ زیسته
• ویلهلم دیلتای
• هرمنوتیک

عنوان مقاله [English]

Analysis of Bayhaqi’s Method of Understanding and Interpreting Historical Events Based on Dilthey’s Hermeneutic Theory

نویسندگان [English]

• ahmad razi ¹
• Souzana Emami ²

¹ Professor of Persian Language and Literature, University of Guilan, Rasht, Iran.

² M.A. Student in Persian Language and Literature, University of Guilan, Rasht, Iran.

چکیده [English]

This research aims to analyze Abul Fazl Bayhaqi’s historiographical method based on Wilhelm Dilthey’s hermeneutic theory. Dilthey, by distinguishing between “explanation” in natural sciences and “understanding” in human sciences, established hermeneutics as a fundamental method for historical studies. The concepts of “historical understanding,” “lived experience,” and “individuality” form the theoretical framework of this research. Employing a descriptive-analytical method and a hermeneutic approach, this study seeks to answer this question: Through what mechanisms does Bayhaqi achieve an understanding of the events of the Ghaznavid era? Findings indicate that Bayhaqi, in his understanding of history, emphasizes the role of lived experience, motivations, and individual human actions. Essentially, one of the key sources of Bayhaqi’s narrative is his “lived experience,” gained from his secretarial work in the Ghaznavid court, which distinguishes him from other contemporary historians. In a significant portion of his book’s narratives, he engages in understanding and interpreting historical events and the behavior of actors through the “projection” of emotions and the application of “re-creation,” “transfer,” and various forms of the “hermeneutic circle.

کلیدواژه‌ها [English]

• Hermeneutics
• Historical understanding
• Lived Experience
• Tarikh-e Beyhaqi
• Wilhelm Dilthey