نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

10.22080/lpr.2026.30474.1165

چکیده

پدیدارشناسی هایدگری بر مطالعۀ دازاین و چگونگی انکشاف حقیقت ازطریق زبان تمرکز دارد. در حوزۀ ادبیات، پدیدارشناسی زبان شاعرانه بر این امر متمرکز است که شعر چگونه ازطریق ساختارهای زبانی خود، نه محتوای گزاره‌ای، حقیقت را آشکار می‌سازد. مارتین هایدگر، فیلسوف آلمانی، زبان را خانۀ هستی می‌داند و معتقد است زبان شاعرانه، با فراتر رفتن از کارکرد ارتباطی محض و ازطریق مکانیسم‌هایی چون نامیدن بنیادین، گشودگی افق و رخداد حقیقت، امکان سکونت اصیل دازاین در جهان را فراهم می‌آورد. دفتر شعری «أغانی مهیار الدمشقی» سرودۀ ادونیس، شاعر نامدار معاصر عرب، بستری مناسب برای آزمون این آراء است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه‌بر مفاهیم کلیدی پدیدارشناسی هایدگری همچون دازاین، سکونت، رخداد حقیقت، زبان به‌مثابۀ خانۀ هستی، به واکاوی لایه‌های پنهان زبان شاعرانۀ این دفتر می‌پردازد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که زبان در این اثر از کارکرد ارتباطی صرف فراتر رفته و ازطریق مکانیسم‌هایی چون نامیدن پنهان، دگرگونی استعاری وجودی و ساختارهای نحوی گسسته به خانۀ هستی برای دازاین مهیار تبدیل می‌شود. همچنین امر قدسی در این چارچوب نه به‌مثابۀ موجودی متافیزیکی، بلکه به‌عنوان رخداد آشکارگیِ وجود در دل کلام تجلی می‌یابد. از این منظر، حالات وجودی مهیار نه ازطریق توصیف، بلکه در خودِ چگونگیِ چینش واژگان و ساختار نحوی بازنمایی می‌گردد. این پژوهش روشن می‌سازد که چگونه زبان شاعرانه در «أغانی مهیار الدمشقی» نه واسطه، بلکه خود عرصۀ تحقق وجود است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Phenomenological Analysis of Poetic Language in Adonis's "Songs of Mihyar the Damascene": A Heideggerian Reading

نویسندگان [English]

  • Abdolbasit Arab Yusefabadi
  • Elham Ghorbani

Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Zabol, Zabol, Iran.

چکیده [English]

Phenomenology is the study of lived experience and how phenomena manifest themselves in consciousness. In the realm of literature, the phenomenology of poetic language focuses on how poetry, through language, discloses Being. The German philosopher Martin Heidegger views language as the "house of Being," arguing that poetic language, by transcending its purely communicative function, enables humans to dwell in the world and facilitates the unconcealment of truth. Adonis, a renowned contemporary Arab poet, in his work "Songs of Mihyar the Damascene," creates a symbolic persona named Mihyar to undertake a tragic re-reading of Arab history and identity in the modern world. In this collection, language, with its intertextual references to sacred texts and myths, operates not decoratively but ontologically; it reveals Mihyar's existential states within the very linguistic event itself. Employing a descriptive-analytical method and drawing on Heidegger's ideas, this research investigates the poetic language of this work. The findings indicate that the language in this collection transcends its communicative role, becoming the house of Being and the site for the unconcealment of truth for Mihyar's Dasein. Through mechanisms such as metaphorical transformation and fragmented structures, Adonis directly discloses the sacred and Mihyar's existential states within the linguistic event.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Adonis
  • "Songs of Mihyar the Damascene
  • " Phenomenology
  • Poetic Language
  • Heidegger
  • Dasein
ابن عربی، محیی الدین (1370). فصوص الحکم. تعلیقات: ابوالعلاء عفیفی. چ3. تهران: الزهراء.
احمد‌ی، بابک (1375). ساختار تأویل متن، نشانه‌‌شناسی و ساختارگرایی. تهران: مرکز.
أدونیس (1996). أغانی مهیار الدمشقی وقصائد أخری. ط3. بیروت: دار العودة.
أدونیس (2000). الشعریة العربیة. ط3. بیروت: دار الآداب.
برگ‌‌نیسی، کاظم (1379). ترانه‌‌های مهیار دمشقی. کتاب ماه ادبیات و فلسفه. 13 (38): 34-37.
برگ‌‌نیسی، کاظم(1377)، ترانه‌‌های مهیار دمشقی، تهران: نشر کارنامه.
پیراوی ونک، مرضیه (1389). «تلقی هیدگر از زبان در هولدرلین و ذات شعر». پژوهش‌های فلسفی. 53 (219). 1-16.
جامعی، نوید؛ شریف‌زاده، محمدرضا (1397ش). «در-جهان-بودگیِ هایدگر و نقاشی‌های فوتوریسم». مبانی نظری هنرهای تجسمی. 3 (6). 21-32.    doi: 10.22051/jtpva.2019.24201.1011
خولة، مسیکة (2021). «فلسفة الدین وعودة المقدس عند مارتن هیدغر». جامعة قالمة: أطروحة الدکتوراه فی الفلسفة. العامة.
داوری ،رضا شاعران در زمانه ،عسرت انتشارات نیل، تهران، ۱۳۵۰.
الشیکر، محمد (2006). هیدغر وسؤال الحداثة. ط1. المغرب: أفریقیا الشرق.
صافیان، محمد جواد؛ مؤمنی، ناصر (1389). «بررسی رابطۀ میان سکنی گزیدن و فراخواندن از نظر هیدگر». حکمت و فلسفه. 6 (2). 55-68.   doi: https://doi.org/10.22054/wph.2010.5802
ضاهر، عادل (2011)، أدونیس أو الإثم الهیراقلیطی، دمشق: دارالتکوین.
عباس، إحسان (2001). اتجاهات الشعر العربی المعاصر. ط3. عمان: دار الشروق.
عصفور، جابر (2018). رؤى العالم: عن تأسیس الحداثة العربیة فی الشعر. ط2. القاهرة: المجلس الثقافی العربی.
عصفور، جابر (2018م). رؤى العالم ؛ عن تأسیس الحداثة العربیة فی الشعر. ط1. القاهرة: المجلس الثقافی العربی.
عظیمی، حسین و مسعود‌ علیا (1393). «نسبت متن و صد‌ای د‌یگری د‌ر اند‌یشۀ باختین.» کیمیای هنر، 3:13، صص. 16ـ7.
کعیة، رضوان (2021). «من لغة الصمت إلى شعریة المعنى: نماذج شعریة معاصرة». مجلة جیل الدراسات الأدبیة والفکریة. 8 (68): 75-90.
لطفی‌‌نیا، حمید‌‌ه (بهار و تابستان1400). «تصویرشناسی د‌ر اد‌بیات تطبیقی: شناخت خود‌ از نگاه د‌یگری.» مطالعات بین‌‌رشته‌‌ای اد‌بیات، هنر و علوم انسانی، 1:1، پیاپی، صص. 155ـ135.
مسعودی، سلیمة (2022). «الکینونة والوجود وعالم الکلمات: مقاربة تأویلیة للعلاقة الوجودیة بین المعنى واللغة فی الشعر المعاصر». مجلة القارئ للدراسات الأدبیة والنقدیة واللغویة. 5 (3): 321-337.
مصلح فسایی، علی اصغر (1387ش). «متافیزیک، اومانیست است : گزارشی از رسالۀ مارتین هیدگر « نامه ای در باب اومانیسم». فرهنگ. 21 (65). 33-44.
Heidegger. Martin (1956). Existence and Being, ed. With Introd. By W. Brock, Chi-cago.