نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• ایوب مرادی ¹
• رها جعفری ²

¹ استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

² دانش‌آموخته دوره کارشناسی‌ارشد، رشته زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

میان ادبیات و فسفه از دیرباز پیوندی عمیق وجود داشته است. از سویی اندیشه‌های فلسفی به شکل‌های مختلف در متون ادبی انعکاس یافته‌اند و از سوی دیگر بسیار فیلسوفان نامداری بوده‌اند که سودای خلق اثر ادبی داشته‌اند. در میان مفاهیم مختلف فلسفی، «شر» مفهومی است که توجه وسژه‌ای را به خود جلب کرده‌است. تاآنجاکه حتی نظریه‌پردازای همچون ژرژ باتای، بازتاب انواع شرور در آثار داستانی را یکی از شگردهای اصلی ازبین‌بردن ملال در این آثار دانسته‌است. دراین‌میان حسین قسامی نویسندة جوان ایرانی، از معدود نویسندگانی است که به دلیل تحصیلات تخصصی در حوزة فلسفه، به مفاهیم فلسفی به‌ویژه مفهوم شر توجه خاص نشان داده است. او در رمان «حصار موش» این مفهوم را به‌صورت بنیادین کاویده است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی-توصیفی و بر پایة خوانش فلسفی از متن، انواع شر را در این روایت بررسی کرده است. نتایج نشان می‌دهد که هرچند شر اخلاقی در کنش‌های فردی شخصیت‌ها متجلی است، اما محور اصلی روایت بر شر ساختاری استوار است. شری که هم در رفتار تحقیرآمیز مأموران یونانی نسبت به مهاجران و هم در خشونت انتقام‌جویانة مهاجران از این مأموران بازنمایی شده است. همچنین در ادامه شر آشوبی و آیینی نیز از دل همین ساختارهای معیوب سربرمی‌آورند و از رهگذر آیین‌های خشونت‌بار بازتولید می‌شوند. افزون بر این، قسّامی با تشریح مفاهیم ابتذال شر، سرایت شر و شر انفعالی به خوانندة رمان متذکر می‌شود که تولید، تکثیر و تداوم شر لزوماً آگاهانه اتفاق نمی‌افتد بلکه در بسیاری از مواقع، بی‌عملی، عادت و اطاعت کورکورانه می‌تواند منشأ تولید و تداوم شرور باشد.

کلیدواژه‌ها

• نقد فلسفی
• شر ساختاری
• شر آشوبی
• شر آیینی
• ابتذال شر
• رمان حصار موش

عنوان مقاله [English]

A Study of the Representational Modes of the Philosophical Concept of Evil in The Fence of Mice by Hossein Ghassemi

نویسندگان [English]

• ayoob Moradi ¹
• Raha Jafari ²

¹ Professor, Department of Persian Language and Literature, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran

² Graduated from the Master's degree program in Persian Language and Literature, Payam Noor University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

A profound connection has long existed between literature and philosophy. On one hand, philosophical ideas have found various forms of expression in literary texts; on the other, many distinguished philosophers have aspired to create literary works. Among diverse philosophical concepts, evil has particularly attracted the attention of literary creators, especially novelists. As Georges Bataille argues, the reflection of various forms of evil in fiction can serve as one of the essential means to overcome narrative monotony. In this regard, Hossein Ghassemi, a young Iranian novelist with an academic background in philosophy, has demonstrated a distinctive engagement with philosophical themes—most notably, the concept of evil. In his novel The Fence of Mice, this concept is explored at a fundamental level. Using an analytical–descriptive approach grounded in a philosophical reading of the text, this study examines the different manifestations of evil within the narrative. The findings reveal that although moral evil appears in the individual actions of certain characters, the narrative’s central axis is structural evil—depicted both in the degrading treatment of migrants by Greek officers and in the migrants’ violent retaliation against them. Moreover, chaotic evil and ritual evil emerge from these same corrupt structures and are reproduced through violent rites and pseudo-sacred practices. In addition, Ghassemi’s treatment of the banality of evil, the contagion of evil, and passive evil suggests that the production, proliferation, and persistence of evil do not necessarily arise from deliberate intent but may result from inertia, habit, and blind obedience.

کلیدواژه‌ها [English]

• Philosophical Criticism
• Structural Evil
• Chaotic Evil
• Ritual Evil
• Banality of Evil
• The Fence of Mice