نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• ابراهیم رفیعی ¹
• نرگس محمدی بدر ²
• بهناز پیامنی ²
• ایوب مرادی ²

¹ دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی- دانشگاه پیام نور- تهران- ایران

² دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی- دانشگاه پیام نور- تهران-ایران

چکیده

مقدمه‌ی گلستان سعدی یکی از متون بنیادین نثر فارسی است که علاوه بر کارکرد بلاغی و ادبی، واجد ‏ساختاری پیچیده از دلالت‌های فرهنگی و معنایی است. این متن با بهره‌گیری از عناصر طبیعت، ارجاعات دینی، ‏تأملات فلسفی و ساختارهای تقابلی، شبکه‌ای از نشانه‌ها را پدید می‌آورد که معنا در آن از طریق تعامل لایه‌های ‏مختلف دلالتی شکل می‌گیرد. با وجود پژوهش‌های متعدد درباره جنبه‌های ادبی و اخلاقی گلستان، بررسی این ‏مقدمه از منظر نشانه‌شناسی و به‌ویژه در چارچوب رمزگان‌های رولان بارت کمتر مورد توجه قرار گرفته است. ‏هدف این پژوهش تحلیل نحوه تولید معنا در مقدمه گلستان از طریق رمزگان فرهنگی و رمزگان معنایی است. ‏روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر خوانش نشانه‌شناختی متن است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سعدی با ‏ایجاد شبکه‌ای از تقابل‌های معنایی مانند حیات/مرگ، طبیعت/نوشتار، گفتار/سکوت و غفلت/آگاهی، ساختاری ‏چندلایه از معنا پدید می‌آورد که در آن تجربه عرفانی، تأمل فلسفی و نظم فرهنگی در هم تنیده می‌شوند. ‏همچنین ارجاعات دینی، عناصر طبیعت و باورهای فرهنگی در قالب رمزگان فرهنگی به فعال‌شدن معانی متن ‏کمک می‌کنند. بر اساس این تحلیل، مقدمه گلستان را می‌توان متنی باز دانست که معنا در آن از طریق تعامل ‏نشانه‌ها و پیش‌دانسته‌های فرهنگی خواننده تولید می‌شود.‏

کلیدواژه‌ها

• سعدی
• گلستان
• نشانه‌شناسی
• رولان بارت
• رمزگان فرهنگی
• رمزگان معنایی.‏

عنوان مقاله [English]

Symbolic Oppositions in Saadi's Golestān Prologue: A Reflection on Cultural Codes and the ‎Construction of Meaning Based on Roland Barthes' Philosophical Semiotics

نویسندگان [English]

• Ebrahim Rafiee ¹
• Narges Mohammadi Badr ²
• Behnaz Payamani ²
• Ayoob Moradi ²

¹ PhD student, Department of Persian Language and Literature, Payam Noor University, Tehran, Iran

² Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Payam Noor University, Tehran, Iran

چکیده [English]

The preface to Saadi’s Golestān is considered one of the foundational texts of Persian prose. ‎Beyond its rhetorical and literary functions, it embodies a complex structure of cultural and ‎semantic significations. Through the use of natural elements, religious references, philosophical ‎reflections, and oppositional structures, the text creates a network of signs in which meaning ‎emerges through the interaction of multiple layers of signification. Despite numerous studies ‎addressing the literary and ethical dimensions of Golestān, the preface has received ‎comparatively little attention from a semiotic perspective, particularly within the framework of ‎Roland Barthes’s codes. The present study aims to analyze the production of meaning in the ‎preface to Golestān through the cultural and semantic codes. The research adopts a descriptive–‎analytical method based on a semiotic reading of the text. The findings indicate that Saadi ‎constructs a multilayered structure of meaning by establishing a network of semantic ‎oppositions such as life/death, nature/writing, speech/silence, and heedlessness/awareness, ‎within which mystical experience, philosophical reflection, and cultural order are intertwined. ‎Furthermore, religious references, natural elements, and cultural beliefs function within the ‎cultural code to activate the meanings of the text. Based on this analysis, the preface to Golestān ‎can be regarded as an open text in which meaning is produced through the interaction between ‎textual signs and the reader’s cultural presuppositions. ‎

کلیدواژه‌ها [English]

• Saadi
• Golestān
• semiotics
• Roland Barthes
• cultural code
• semantic code.‎