نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• ابراهیم رفیعی ¹
• نرگس محمدی بدر ²
• بهناز پیامنی ²
• ایوب مرادی ³

¹ دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

² دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

³ استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

چکیده

مقدمۀ گلستان سعدی یکی از متون بنیادین نثر فارسی است که علاوه‌بر کارکرد بلاغی و ادبی، واجد ساختاری پیچیده از دلالت‌های فرهنگی و معنایی است. این متن با بهره‌گیری از عناصر طبیعت، ارجاعات دینی، تأملات فلسفی و ساختارهای تقابلی، شبکه‌ای از نشانه‌ها را پدید می‌آورد که معنا در آن ازطریق تعامل لایه‌های مختلف دلالتی شکل می‌گیرد. با وجود پژوهش‌های متعدد دربارۀ جنبه‌های ادبی و اخلاقی گلستان، بررسی این مقدمه ازمنظر نشانه‌شناسی و به‌ویژه در چارچوب رمزگان‌های رولان بارت کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش تحلیل نحوۀ تولید معنا در مقدمۀ گلستان ازطریق رمزگان فرهنگی و رمزگان معنایی است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی‌بر خوانش نشانه‌شناختی متن است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سعدی با ایجاد شبکه‌ای از تقابل‌های معنایی مانند حیات/مرگ، طبیعت/نوشتار، گفتار/سکوت و غفلت/آگاهی، ساختاری چندلایه از معنا پدید می‌آورد که در آن تجربۀ عرفانی، تأمل فلسفی و نظم فرهنگی در هم تنیده می‌شوند. همچنین ارجاعات دینی، عناصر طبیعت و باورهای فرهنگی در قالب رمزگان فرهنگی به فعال‌ شدن معانی متن کمک می‌کنند. براساس این تحلیل، مقدمۀ گلستان را می‌توان متنی باز دانست که معنا در آن ازطریق تعامل نشانه‌ها و پیش‌دانسته‌های فرهنگی خواننده تولید می‌شود.

کلیدواژه‌ها

• سعدی
• گلستان
• نشانه‌شناسی
• رولان بارت
• رمزگان فرهنگی
• رمزگان معنایی

عنوان مقاله [English]

Symbolic Oppositions in Saadi's Golestan Prologue: A Reflection on Cultural Codes and the Construction of Meaning Based on Roland Barthes' Philosophical Semiotics

نویسندگان [English]

• Ebrahim Rafiee ¹
• Narges Mohammadi Badr ²
• Behnaz Payamani ²
• Ayoob Moradi ³

¹ Ph.D. student in the Department of Persian Language and Literature, Payame Noor University, Tehran, Iran.

² Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Payame Noor University, Tehran, Iran.

³ Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Roland Barthes, a prominent philosopher and semiotics theorist, by proposing the four cultural, semantic, symbolic, and hermeneutic codes, transfers text interpretation from a closed level of meaning to a level of open-ended semiotics. In light of Barthes' theory, the introduction of Golestan can be seen as an "open text"; a text where meaning is generated not in the author's intent but in the process of reading and the interaction of codes. This research aims to provide a philosophical-semiotic reading of the introduction to Saadi's Golestan based on Roland Barthes' theoretical framework; in such a way that through the analysis of oppositions and semiotic codes, the structure of meaning advances from the level of rhetorical description to the level of language philosophy and ontology. The research method is descriptive-analytical and based on textual interpretation and analysis, meaning the introduction is examined through Barthes' code analysis approach, and each section is interpreted via cultural, semantic, symbolic, and hermeneutic classifications. This analysis, by comparing the rhetorical and philosophical layers of the text, shows how religious language transforms into existential and social language. The research findings indicate that Saadi in the introduction of Golestan uses the traditional rhetorical system to create a philosophy of meaning: self, gratitude, and blessing at the beginning form the structure of the life and awareness cycle; nature and divine grace in the middle connect language through divine creation; and finally, by praising the emir and deciding to compose the book, meaning transfers from the poet’s individual seclusion to the cultural and social system.

کلیدواژه‌ها [English]

• Saadi's Golestan
• Roland Barthes
• Semiotics
• Cultural and Semantic Codes
• Open Text