نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محمدصادق تابان ¹
• حسینعلی قبادی ²
• حمیدرضا شعیری ³
• زینب صابرپور ⁴

¹ دانشجوی دکتری، زبان و ادبیات فارسی، زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

² استاد، زبان و ادبیات فارسی، زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

³ دانشیار، زبان و ادبیات فارسی، زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

⁴ استادیار، زبان و ادبیات فارسی، زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

چکیده

این مقاله به تجزیه و تحلیل ابعاد گوناگون عنصر «ذهنیت» و «عینیت» می‌پردازد و سیر تطور و تحول این دو مفهوم را تحلیل می‌کند. منتقدان و تحلیلگران شعر معاصر از منظرهای گوناگون به تحلیل ذهن و عین در شعر معاصر پرداخته‌اند، اما کمتر مفهوم فلسفی ذهنیت و عینیت را واکاوی کرده و بیشتر ذهنیت و عینیت به مفهوم عام آن را در شعر معاصر تحلیل کرده‌اند. نگرش به رابطۀ ذهن و عین، سوژه و ابژه و فرایند شناخت از دوران باستان با افلاطون و ارسطو تا مدرنیته با دکارت، کانت و هگل تغییرات گسترده‌ای داشته است. این تحول نشان‌دهندۀ گذار از مرکزیت جهان هستی به مرکزیت ذهن انسان و سپس بازنگری در وحدت دیالکتیکی ذهن و عین است. پژوهش حاضر با تکیه بر اندیشۀ وجودگرایانۀ مارتین هایدگر و در تلفیق با نظریات نشانه‌معناشناختی، مدلی تحلیلی برای بررسی سیر حرکت سوژه از «وجود» تا تلاش نافرجام برای «امتزاج با هستی» ارائه می‌دهد. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و مبتنی‌بر خوانش نشانه‌معناشناختی متن است. در این چارچوب، شعر براساس مراحلی چون وجود سوژه، حضور سوژه، حضور در هستی، تعامل و درهم‌تنیدگی سوژه و هستی، تلاش برای امتزاج و درنهایت بازگشت به انقطاع دائمی تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سرمای حاکم بر شعر، نه صرفاً استعاره‌ای اجتماعی، بلکه نشانه‌ای تن‌مند از انجماد وجودی است که در آن، تنِ منجمد و محافظه‌کار مانع گشودگی جان به‌سوی معنا و حضور اصیل در هستی می‌شود.

کلیدواژه‌ها

• ذهنیت
• عینیت
• شعر زمستان
• اخوان ثالث
• نشانه معناشناسی

عنوان مقاله [English]

Analysis of Subjectivity and Objectivity in the Poem “Zemestān” by Akhavan-Sāles

نویسندگان [English]

• mohmmadsdegh taban ¹
• HosseinAli Ghobdi ²
• HamidReza Shaieri ³
• zeinab SaberPour ⁴

¹ Ph.D. student, Persian Language and Literature, Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.

² Professor, Persian Language and Literature, Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.

³ Associate Professor, Persian Language and Literature, Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.

⁴ Assistant Professor, Persian Language and Literature, Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

This paper offers a philosophical and sociological examination of "subjectivity" and "objectivity," analyzing their evolutionary progression and transformation from the perspectives of Western philosophy and postmodern sociological theories. While critics and analysts of contemporary poetry have explored the concepts of mind and reality in their work from various angles, few have delved into the philosophical underpinnings of subjectivity and objectivity, generally analyzing them in their broader sense within contemporary poetry. The perspective on the relationship between mind and reality, subject and object, and the process of cognition has undergone extensive changes since antiquity with Plato and Aristotle, through modernity with Descartes, Kant, and Hegel. This evolution signifies a transition from the centrality of the universe to the centrality of the human mind, and subsequently, a re-examination of the dialectical unity of mind and reality. This research, relying on the existential thought of Martin Heidegger and integrating it with the semiotic theory of body and soul, presents an analytical model to explore the subject's journey from "being" towards a futile attempt at "fusion with existence." The research methodology is descriptive-analytical, based on a semiotic-existential reading of the text. Within this framework, poetry is analyzed through stages such as the subject's existence, the subject's presence, presence in existence, interaction and entanglement of the subject and existence, the attempt at fusion, and finally, a return to perpetual disconnection. The research findings indicate that the coldness pervading the poetry is not merely a social metaphor but a corporeal sign of existential congelation, where the frozen and conservative body hinders the soul's openness towards meaning and authentic presence in existence.

کلیدواژه‌ها [English]

• Subjectivity
• Objectivity
• Zemestan (Winter)
• Akhavan-Sāles
• Semiotic Semantics