نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گنبد کاووس
چکیده
داستان شیر و نخچیران که در دفتر اول مثنوی آمده، یکی از بنیادیترین روایتها در باب گفتمان جهد و توکل است. در این داستان، نخچیران و خرگوش که در زمرۀ آنهاست، نمایندۀ ایدۀ توکل و شیر نماینده ایدۀ جهد است و نخچیران از او میخواهند دست از حمله/ تلاش بردارد تا آنها خودشان طعمهاش را بیاورند. سرانجام، خرگوش با دعویِ الهام از حق، چونان یک رهبر و قهرمان، نخچیران را از وجود شیر میرهاند. توصیفات دوپهلو و کنایهآمیز مولوی از خرگوش موجب شده برخی تفسیرها او را نماد روح الهی و برخی نماد نفس دانستهاند و این امر چهرۀ خرگوش را مسئلهآمیز کرده است. این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی و باتوجهبه منطقِ گفتمانی درون داستان و تمرکز بر لحظۀ کنشِ خرگوش، تلاش میکند دوگانگی چهرۀ او را تبیین کند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که نبود هرگونه حس همدردی، اعتراض و تدبیر و کنش نسبت به مرگِ جانوران تا پیشاز اینکه قرعه به نام خود او بیفتد، چهرۀ خرگوش را بهعنوان فردی الهام گرفته از تایید و الهام الهی مخدوش میکند. خرگوش چون ژانوس، اسطورۀ رومی، بر آستانه ایستاده است و بنا به موقعیت تغییر چهره میدهد. هراس از مرگ، او را از توکل به جهد، از انفعال به کنشگری سوق میدهد. اضطراب از مرگ است که او را به میدان میآورد تا تمامی امکاناتش را در غلبه بر مرگ به اجرا درآورد. اگرچه کنش او نفع جمعی به همراه دارد لیکن برآمده از فردگرایی، مصلحتاندیشی و هراس از مرگ است.
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
The Janus-like Face of the Rabbit in the story of the Lion and the Nakhchiran : Inspiration for Truth or Fear of Death
نویسنده [English]
- Maryam RaminNia
Assistant professor of Persian literature Group, Humanities Faculty, Gonbad Kavus University
چکیده [English]
The story of the Lion and the Nakhchiran is one of the most fundamental narratives on the discourse of effort and trust. The Nakhchiran and the rabbit represent the idea of trust, and the lion represents the idea of effort. The Nakhchirans ask the Lion to stop attacking so they can bring his prey themselves. The Rabbit, by claiming inspiration from the truth, represents himself as a leader who can rescue the Nakhchiran from the lion. Rumi's ambiguous and ironic descriptions of the rabbit have led some interpretations to consider it a symbol of the divine spirit and others a symbol of the enemy of divine spirit, making the rabbit's figure problematic. This research, using a descriptive-analytical method and considering the discursive logic within the story, focuses on the rabbit's moment of action to explain the duality of the rabbit's face. The research findings show that the lack of any sympathy, protest, or action towards the death of other animals before the lot falls in him own name, tarnishes his image as someone inspired by divine approval and inspiration. The rabbit, like Janus of Roman mythology, stands on the threshold and changes its appearance depending on the situation. The fear of death drives him from trust to effort, from passivity to activism. It is the anxiety about death that brings him to the field to implement all his possibilities in overcoming death. Although his action brings collective benefit, it is the result of individualism, expediency, and fear of death.
کلیدواژهها [English]
- Rabbit
- Janus
- Nakhchiran
- fear of death
- inspiration of the truth
)